{"id":1010,"date":"2026-03-08T02:48:01","date_gmt":"2026-03-08T01:48:01","guid":{"rendered":"https:\/\/kubapolanowski.pl\/?p=1010"},"modified":"2026-04-05T19:24:14","modified_gmt":"2026-04-05T17:24:14","slug":"babia-gora-historia-turystycznej-wojny-na-pedzle","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kubapolanowski.pl\/index.php\/2026\/03\/08\/babia-gora-historia-turystycznej-wojny-na-pedzle\/","title":{"rendered":"Babia G\u00f3ra – historia turystycznej „wojny na p\u0119dzle”"},"content":{"rendered":"\n
<\/div>\n\n\n\n

Napi\u0119cia polsko-niemieckie sta\u0142y si\u0119 zarzewiem konfliktu w pierwszych dekadach XX wieku. Nie chodzi tu jednak o konflikt zbrojny, a\u2026 turystyczny. Zamiast amunicji u\u017cywano farby, zamiast strzela\u0107, zamalowywano szlaki. Zapraszam bujne dzieje historii turystyki na Babiej G\u00f3rze, kiedy w legendarnym starciu naprzeciw siebie stan\u0119\u0142y Towarzystwo Tatrza\u0144skie i niemieckie Beskidenverein. <\/strong>
<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\nngg_shortcode_0_placeholder\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Babia G\u00f3ra – Skamienia\u0142a z \u017calu baba<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Kr\u00f3lowa Niepogody zawsze rozbudza\u0142a wyobra\u017ani\u0119, a co odwa\u017cniejszych przyci\u0105ga\u0142a na sw\u00f3j owiany legendami wierzcho\u0142ek. Jej nazw\u0119 obja\u015bniano barwnymi ludowymi opowie\u015bciami. Babia G\u00f3ra by\u0142a, w\u015br\u00f3d wielu wariant\u00f3w, mi\u0119dzy innymi: skamienia\u0142\u0105 z \u017calu kochank\u0105 zb\u00f3jnika, stert\u0105 usypan\u0105 przed izb\u0105 olbrzymiej baby, czy miejscem spotka\u0144 czarownic. Potocznie genez\u0119 nazwy wywodzono jednak z bardziej prozaicznego \u017ar\u00f3d\u0142a, topografii. Wed\u0142ug wielu, swoim kszta\u0142tem g\u00f3ra przypomina\u0107 ma bowiem siedz\u0105c\u0105 bab\u0119.

Kr\u00f3low\u0105 polskich Beskid\u00f3w interesowa\u0142o si\u0119 wielu wybitnych my\u015blicieli, artyst\u00f3w, i badaczy. Pierwsza znana o niej wzmianka pochodzi z \u015bredniowiecznego dzie\u0142a Jana D\u0142ugosza, \u201cChorographia Regni Poloniae\u201d, pisanego w drugiej po\u0142owie XV wieku: <\/p>\n\n\n\n

\u201cBaba g\u00f3ra, bardzo wysoka, nad rzek\u0105 So\u0142\u0105, bogata w rozmaite zio\u0142a, blisko miasteczka \u017bywca.\u201d<\/em><\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n
\"Zdj\u0119cie
Masyw Babiej G\u00f3ry. Fot. Narodowe Archiwum Cyfrowe, Wydawnictwo Prasowe Krak\u00f3w-Warszawa<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Krakowskie witra\u017ce jak na d\u0142oni z Babiej G\u00f3ry<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Kto by\u0142 jednak pierwszym zdobywc\u0105 Babiej G\u00f3ry? Wierzcho\u0142ek masywu, mierz\u0105cy 1725 metr\u00f3w nad poziomem morza Diablak, przez stulecia uwa\u017cany by\u0142 za niebezpieczny. Pierwsi na szczycie stopy postawili najpewniej pasterze, kt\u00f3rzy wypasali na Babiej G\u00f3rze owce i wo\u0142y. Nie bez powodu jeden z jej szczyt\u00f3w do dzi\u015b zwie si\u0119 G\u00f3wniak\u2026

W Gazecie Warszawskiej z pa\u017adziernika 1813 roku, nadworny astronom, matematyk i ksi\u0105dz, Fryderyk Jowin Bystrzycki herbu Bo\u0144cza, pisa\u0142 o swojej wycieczce na Babi\u0105 G\u00f3r\u0119 tak: <\/p>\n\n\n\n

\u201c(…) dnia 8 lipca [1782 roku – red.] z kilkunastu strzelcami dla bezpieczenstwa zrana o godzinie 6tey poiechali\u015bmy na Babi\u0105g\u00f3r\u0119 ko\u0144mi tamteyszemi, kt\u00f3re zwyk\u0142y po g\u00f3rze biega\u0107 iak sarny; iechali\u015bmy na Babi\u0105g\u00f3r\u0119, ile tylko mo\u017cna by\u0142o ko\u0144mi iecha\u0107, godzin 5, a cztery godziny piechoto\u015bmy szli. […] Z wierzcho\u0142ka tey g\u00f3ry widzieli\u015bmy Krak\u00f3w, tak iak na d\u0142oni, dystyngowui\u0105c kolory dach\u00f3w oczyma w\u0142asnemi, a u\u017cywszy lunet Angielskich, dystyngwowali\u015bmy szyby w oknach (…).\u201d<\/em><\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n
\"Widok
Widok z Babiej G\u00f3ry, granica Polsko-Czechos\u0142owacka. Fot. Narodowe Archiwum Cyfrowe, Wydawnictwo Prasowe Krak\u00f3w-Warszawa<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Wersja wydarze\u0144 przedstawionych przez Bo\u0144cz\u0119 zosta\u0142a jednak poddana w w\u0105tpliwo\u015b\u0107, chocia\u017c dopiero w latach 80 ubieg\u0142ego wieku. Wskazuje si\u0119 na szereg nie\u015bcis\u0142o\u015bci, spo\u015br\u00f3d kt\u00f3rych najbardziej oczywist\u0105 wydaje si\u0119 by\u0107 rzekome ogl\u0105danie przez astronoma szyb w oknach krakowskich domach. Opr\u00f3cz wy\u017cej cytowanego artyku\u0142u, nie zachowa\u0142y si\u0119 \u017cadne wzmianki o tej wyprawie, co r\u00f3wnie\u017c wzbudza w\u0105tpliwo\u015bci. <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n
\"Czterech
Czterech m\u0142odych m\u0119\u017cczyzn na szczycie Babiej G\u00f3ry, Diablaku. Fot. Narodowe Archiwum Cyfrowe, Ilustrowany Kurier Codzienny, 1925 rok.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Pierwsi tury\u015bci na Babiej G\u00f3rze<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

W\u0105tpliwo\u015bci nie wzbudza jednak to, \u017ce Diablak w 1804 roku zdoby\u0142 i opisa\u0142 Stanis\u0142aw Staszic, wybitny geolog, geograf, dzia\u0142acz o\u015bwieceniowy i filozof. Badania w masywie Babiej G\u00f3ry prowadzi\u0142 w XIX wieku inny wybitny geolog Ludwik Zejszner. Jego imieniem, podobnie zreszt\u0105 jak Bo\u0144czy (\u201cSiod\u0142o Bo\u0144czy\u201d), nazwano p\u00f3\u017aniej ciekawy element babiog\u00f3rskiej topografii, Tablice Zejsznera.

Wa\u017cnym wczesnym turyst\u0105 na Babiej G\u00f3rze by\u0142 w 1806 roku arcyksi\u0105\u017c\u0119 austriacki J\u00f3zef Habsburg. Z tej okazji na szczycie wybudowano skromny schron drewniany, kt\u00f3ry nie przetrwa\u0142 jednak d\u0142ugo, zmieciony przez wichur\u0119. Na solidniejszy obiekt pierwsi \u015bmia\u0142kowie podboju Kr\u00f3lowej Niepogody musieli poczeka\u0107 jeszcze kilka dekad. W po\u0142owie XIX wieku, niewielki kamienny schron, zwany \u201cLosert\u00f3wk\u0105\u201d, wybudowany zosta\u0142 na polecenie hrabiego Filipa Saint Genois, b\u0119d\u0105cego w\u00f3wczas w\u0142a\u015bcicielem Zawoi i masywu Babiej G\u00f3ry. Diablak szybko si\u0119 jednak z nim rozprawi\u0142. Po kilku latach zosta\u0142y zaledwie \u015bciany, a nast\u0119pnie same fundamenty. <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n
\"Schron
Schron turystyczny \u201eLosert\u00f3wka\u201d na Babiej G\u00f3rze. Fot. Wikimedia Commons. Drugi schron zbudowany na Diablaku, otwarty w 1852 roku. <\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Turystyczne parcie na wsch\u00f3d – rozw\u00f3j turystyki babiog\u00f3rskiej<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Gwa\u0142towny rozw\u00f3j turystyki zorganizowanej w masywie Babiej G\u00f3ry nast\u0105pi\u0142 w ostatnich dekadach XIX wieku. Stanowi\u0105cy mniejszo\u015b\u0107 na terenie Beskidu \u017bywieckiego Niemcy, skal\u0105, liczebno\u015bci\u0105 i zasobami znacznie wyprzedzali polskie inicjatywy turystyczne.
W 1893 roku we Frydku powsta\u0142 Zwi\u0105zek Beskidzki, Beskidenverein. Zaledwie rok p\u00f3\u017aniej r\u0119kami jego cz\u0142onk\u00f3w, poprowadzono pierwszy szlak na szczyt, od strony s\u0142owackiej, z Orawskiej P\u00f3\u0142gory. W nast\u0119pnych latach powstawa\u0142y niemieckie szlaki wyprowadzaj\u0105ce w masyw z Zawoi.

W \u201cRoczniku Oddzia\u0142u Bielsko-Bia\u0142a Zwi\u0105zku Beskidzkiego\u201d z 1897 roku czytamy: <\/p>\n\n\n\n

\u201cNajwy\u017cszy szczyt w naszym regionie, Babi\u0105 G\u00f3r\u0119 (1725 m n.p.m.), w zesz\u0142ym roku zdoby\u0142o 494 turyst\u00f3w. Liczba odwiedzaj\u0105cych by\u0142aby znacznie wi\u0119ksza, gdyby\u015bmy zdo\u0142ali zbudowa\u0107 na szczycie jaki\u015b obiekt noclegowy.\u201d<\/em><\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n
\"Schronisko
Schronisko turystyczne na Babiej G\u00f3rze. Fot. Narodowe Archiwum Cyfrowe, Ilustrowany Kurier Codzienny<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Po nieca\u0142ych dziesi\u0119ciu latach, w 1906 roku, po stronie w\u0119gierskiej, zaledwie 100 metr\u00f3w pod szczytem, na po\u0142udniowych stokach g\u00f3ry, powsta\u0142o niemieckie schronisko Schutzhaus auf der Babiagura (Schronisko turystyczne na Babiej G\u00f3rze). Posiada\u0142o 20 miejsc noclegowych w 4 pokojach, bie\u017c\u0105c\u0105 wod\u0119, kuchni\u0119 i oszklon\u0105 werand\u0119.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Polacy kontratakuj\u0105 <\/strong><\/h2>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Rosn\u0105c\u0105 fal\u0119 niemieckiej turystyki, przybieraj\u0105c\u0105 niekiedy skal\u0119 masow\u0105, z zaniepokojeniem obserwowa\u0142 polski przyrodnik i dzia\u0142acz turystyczny, Hugo Zapa\u0142owicz. Pocz\u0105tkowo zwr\u00f3cone ku Tatrom i Pieninom Towarzystwo Tatrza\u0144skie, otworzy\u0142o si\u0119 za jego namow\u0105 na walory Babiej G\u00f3ry. W 1905 powsta\u0142 Oddzia\u0142 Babiog\u00f3rski Towarzystwa Tatrza\u0144skiego i natychmiast przeszed\u0142 do kontrofensywy. Pierwszy polski szlak, wytyczony rok p\u00f3\u017aniej, prowadzi\u0142 z Suchej Beskidzkiej do centrum Zawoi. <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n
\n
\"Hugo
Hugo Zapa\u0142owicz, Fot. Ma\u0142opolska Biblioteka Cyfrowa<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Hugo Zapa\u0142owicz<\/strong> (1852-1917) – zwany \u201cojcem turystyki babiog\u00f3rskiej\u201d, przyrodnik, autor szeregu publikacji o florze i geologii Karpat, znawca i badacz Babiej G\u00f3ry, wybitny dzia\u0142acz turystyczny. Odpowiedzialny by\u0142 za polsk\u0105 reakcj\u0119 na rosn\u0105c\u0105 dominacj\u0119 turystyczn\u0105 Beskidenverein, uznawan\u0105 za wrog\u0105 polityk\u0119 narodowo\u015bciow\u0105 mniejszo\u015bci niemieckiej. Inicjator powstania Babiog\u00f3rskiego oddzia\u0142u Towarzystwa Tatrza\u0144skiego, wielu szlak\u00f3w w masywie Babiej G\u00f3ry oraz schroniska na Markowych Szczawinach. <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Jeszcze w tym samym roku wybudowano na polanie Markowe Szczawiny, na po\u0142udniowych stokach Babiej G\u00f3ry schronisko TT, zwane potocznie \u201cChat\u0105 Zapa\u0142owicza\u201d. Posiada\u0142o dwa pokoje: pi\u0119cioosobowy dla m\u0119\u017cczyzn i trzyosobowy dla kobiet. R\u00f3wnie\u017c w 1906 roku, Wawrzyniec Szkolnik, legendarny przewodnik i gaw\u0119dziarz, zwany \u201cBabiog\u00f3rskim Saba\u0142\u0105\u201d, poprowadzi\u0142, wed\u0142ug instrukcji Zapa\u0142owicza, kolejne szlaki, kt\u00f3re bieg\u0142y wzd\u0142u\u017c niemieckich odpowiednik\u00f3w. <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n
\"Pierwsze
Pierwsze polskie schronisko turystyczne w masywie Babiej G\u00f3ry, tzw. „Chata Zapa\u0142owicza”, wybudowana w 1906 roku na polanie Markowe Szczawiny. Fot. Narodowe Archiwum Cyfrowe, Ilustrowany Kurier Codzienny<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Kleinkrieg, albo \u201cwojna na p\u0119dzle\u201d<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Na reakcj\u0119 Beskidenverein nie trzeba by\u0142o d\u0142ugo czeka\u0107. W 1907 roku Niemcy niszczyli znaki i tablice na szlakach Towarzystwa Tatrza\u0144skiego w masywie Babiej G\u00f3ry. Tym samym rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 jedyny w skali globalnej konflikt turystyczny, o wyra\u017anym pod\u0142o\u017cu politycznym, prowadzony mi\u0119dzy rywalizuj\u0105cymi organizacjami reprezentuj\u0105cymi zwa\u015bnione narody. Polscy historycy nazywaj\u0105 go mianem \u201cwojny na p\u0119dzle\u201d, niemieccy za\u015b Kleinkrieg, co znaczy \u201cma\u0142a wojna\u201d.

Oddzia\u0142 Babiog\u00f3rski osob\u0105 Zapa\u0142owicza, z\u0142o\u017cy\u0142 na Zwi\u0105zek Beskidzki, a konkretnie ich dw\u00f3ch winnych akt\u00f3w sabota\u017cu cz\u0142onk\u00f3w, skarg\u0119 do s\u0105du w Makowie Podhala\u0144skim. Ten zawyrokowa\u0142 o winie Beskidenverein i nakaza\u0142 Niemcom zap\u0142aci\u0107 odszkodowanie. Gor\u0105ca faza konfliktu zaczyna si\u0119 jednak dopiero po I Wojnie \u015awiatowej. Po odzyskaniu przez Polsk\u0119 niepodleg\u0142o\u015bci dynamika \u201cwojny na p\u0119dzle\u201d ulega zmianie. Kiedy wcze\u015bniej to Niemcy dysponowali znacznie wi\u0119kszymi zasobami na realizacj\u0119 swoich turystycznych ambicji, teraz to Towarzystwo Tatrza\u0144skie, w realiach II Rzeczpospolitej zaczyna wyra\u017anie dominowa\u0107. <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n
\"Schronisko
Grupa narciarzy przy schronisku turystycznym na Babiej G\u00f3rze (Schutzhaus auf der Babiagura). Fot. Biblioteka Narodowa<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Ofensywa Towarzystwa Tatrza\u0144skiego<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

W 1922 rozpocz\u0119to prac\u0119 nad rozbudow\u0105 schroniska na Markowych Szczawinach. Jednocze\u015bnie, z inicjatywy Kazimierza Sosnowskiego, polonisty, wybitnego propagatora turystyki beskidzkiej, wcielano w \u017cycie ide\u0119 G\u0142\u00f3wnego Szlaku Beskidzkiego. G\u0142\u00f3wny Szlak Beskidzki sta\u0142 si\u0119 jedn\u0105 z przyczyn zaognienia konfliktu. Dzia\u0142aj\u0105cy na Babiej G\u00f3rze m\u0142ody znakarz, W\u0142adys\u0142aw Midowicz, wytyczaj\u0105c odcinki GSB zamalowywa\u0142 jednocze\u015bnie te znakowane wcze\u015bniej przez Beskidenverein.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n
\n
\"W\u0142adys\u0142aw
W\u0142adys\u0142aw Midowicz, Fot. Wikimedia Commons.<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

W\u0142adys\u0142aw Midowicz <\/strong>(1907-1993) – wybitny dzia\u0142acz turystyczny, krajoznawca, geograf i meteorolog. Tw\u00f3rca jedynego w polskich Beskidach szlaku o charakterze wysokog\u00f3rskim – znakowanej na \u017c\u00f3\u0142to Perci Akademik\u00f3w. Cz\u0142onek Polskiego Towarzystwa Tatrza\u0144skiego, z kt\u00f3rym znakowa\u0142 szlaki, mi\u0119dzy innymi w obszarze masywu Babiej G\u00f3ry. Gospodarz schroniska na Markowych Szczawinach w latach 1932-1937. Kluczowa posta\u0107 tzw. „wojny na p\u0119dzle”.<\/em><\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

W 1925 roku Niemcy niszczyli polskie znaki w ca\u0142ym masywie, na co odpowiedzia\u0142 Midowicz zbieraj\u0105c wszystkie niemieckie tablice, kt\u00f3re p\u00f3\u017aniej spali\u0142. Zwi\u0105zek Beskidzki przeszed\u0142 do naprawy zniszcze\u0144 i szlaki odnowi\u0142, jednak nie pozostaj\u0105c d\u0142u\u017cnym dzia\u0142aczom wtedy ju\u017c Polskiego Towarzystwa Tatrza\u0144skiego. Pokrywaj\u0105cy si\u0119 z niemieckimi szlakami odcinek GSB zosta\u0142 zniszczony. W odpowiedzi Midowicz, p\u00f3\u017aniejszy gospodarz schroniska na Markowych Szczawinach, zakaza\u0142 cz\u0142onkom Beskidenverein wst\u0119pu do obiektu. Ponownie zlikwidowano r\u00f3wnie\u017c pokrywaj\u0105ce si\u0119 z g\u0142\u00f3wnym szlakiem beskidzkim niemieckie szlaki. <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n
\"Schronisko
Schronisko turystyczne na Babiej G\u00f3rze, Schutzhaus auf der Babiagura, zim\u0105. Fot. Biblioteka Narodowa<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

W drugiej po\u0142owie lat 20 dochodzi\u0142o do kolejnych rund wzajemnych akt\u00f3w sabota\u017cu szlak\u00f3w. Zwi\u0105zek Beskidzki, powo\u0142uj\u0105c si\u0119 na r\u00f3\u017cne wym\u00f3wki, konsekwentnie wszelkie propozycje porozumienia ze stron\u0105 polsk\u0105 odrzuca\u0142. Ostatecznie, w 1931 roku, Polskie Towarzystwo Tatrza\u0144skie zerwa\u0142o stosunki z Beskidenverein.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Schroniska na Babiej G\u00f3rze – z r\u0105k do r\u0105k<\/h2>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Hegemoni\u0119 polskiej turystyki w masywie Babiej G\u00f3ry przypiecz\u0119towa\u0142y dwa wydarzenia.

Wszystkie szlaki Zwi\u0105zku Beskidzkiego, zosta\u0142y przej\u0119te przez PTT w 1933 decyzj\u0105 Midowicza, \u00f3wczesnego gospodarza schroniska na Markowych Szczawinach. W tym samym roku ze wzgl\u0119du na wyga\u015bni\u0119cie umowy dzier\u017cawy terenu pod niemieckie schronisko na Babiej G\u00f3rze, Lasy Pa\u0144stwowe za\u017c\u0105da\u0142y opuszczenia tego terenu. Trzy lata p\u00f3\u017aniej obiekt sta\u0142 si\u0119 w\u0142asno\u015bci\u0105 polsk\u0105. <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n
\"Schronisko
Schronisko turystyczne na Babiej G\u00f3rze, Schutzhaus auf der Babiagura, nieistniej\u0105cy ju\u017c obiekt wybudowany i pocz\u0105tkowo zarz\u0105dzany przez niemieck\u0105 organizacj\u0119 turystyczn\u0105 Beskidenverein. Fot. Biblioteka Narodowa.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Kolejny, du\u017cy zwrot nast\u0105pi\u0142 za spraw\u0105 wybuchu II Wojny \u015awiatowej. Beskidenverein przej\u0105\u0142 wszystkie schroniska nale\u017c\u0105ce do PTT w obszarze przy\u0142\u0105czonym do III Rzeszy, a w tym oczywi\u015bcie r\u00f3wnie\u017c na Babiej G\u00f3rze. Jednak ze wzgl\u0119du na prowadzone dzia\u0142ania zbrojne turystyka praktycznie zanik\u0142a, a schroniska zamieniono w obiekty s\u0142u\u017c\u0105ce wysi\u0142kom wojennym – stra\u017cnice lub o\u015brodki wypoczynkowe dla \u017co\u0142nierzy. Po 1945 roku wszystkie schroniska, wraz z tymi nale\u017c\u0105cymi wcze\u015bniej do Zwi\u0105zku Beskidzkiego, znalaz\u0142y si\u0119 w posiadaniu PTT. Schronisko BV pod Diablakiem, rozszabrowane wcze\u015bniej przez \u017co\u0142nierzy radzieckich, a p\u00f3\u017aniej okoliczn\u0105 ludno\u015b\u0107, sp\u0142on\u0119\u0142o w 1949. Plany odbudowy schroniska ostatecznie przekre\u015bli\u0142 Babiog\u00f3rski Park Narodowy nakazuj\u0105c w 1980 roku wysadzenie w powietrze ruin schroniska.<\/p>\n\n\n\n

Tekst ukaza\u0142 si\u0119 w Magazynie na Szczycie nr 10\/2025: https:\/\/magazynnaszczycie.pl\/artykul\/wojna-na-pedzle-gdy-n2199162<\/a><\/p>\n\n\n\n

Babia G\u00f3ra nale\u017cy do wykazu szczyt\u00f3w Korony G\u00f3r Polski, przeczytaj jak j\u0105 zdoby\u0107: https:\/\/kubapolanowski.pl\/index.php\/2023\/04\/27\/28-szczytow-od-karkonoszy-po-bieszczady-korona-gor-polski-jak-ja-zdobyc\/<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Babia G\u00f3ra – historia jedynej na \u015bwiecie turystycznej „wojny na p\u0119dzle”, kiedy Towarzystwo Tatrza\u0144skie walczy\u0142o z niemieckim Beskidenverein.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1020,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"two_page_speed":[],"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[1,95],"tags":[20,91,90,94,92],"class_list":["post-1010","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bez-kategorii","category-historia-turystyki","tag-babia-gora","tag-beskid-zywiecki","tag-beskidy","tag-glowny-szlak-beskidzki","tag-wojna-na-pedzle"],"yoast_head":"\nBabia G\u00f3ra - historia turystycznej "wojny na p\u0119dzle" - Kuba Polanowski<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Babia G\u00f3ra - historia jedynej na \u015bwiecie turystycznej "wojny na p\u0119dzle", kiedy Towarzystwo Tatrza\u0144skie walczy\u0142o z niemieckim Beskidenverein.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/kubapolanowski.pl\/index.php\/2026\/03\/08\/babia-gora-historia-turystycznej-wojny-na-pedzle\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Babia G\u00f3ra - historia turystycznej "wojny na p\u0119dzle" - Kuba Polanowski\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Babia G\u00f3ra - historia jedynej na \u015bwiecie turystycznej "wojny na p\u0119dzle", kiedy Towarzystwo Tatrza\u0144skie walczy\u0142o z niemieckim Beskidenverein.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/kubapolanowski.pl\/index.php\/2026\/03\/08\/babia-gora-historia-turystycznej-wojny-na-pedzle\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Kuba Polanowski\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2026-03-08T01:48:01+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-04-05T17:24:14+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/kubapolanowski.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/3_1_0_14_3720_160135.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1773\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1200\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"admin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"12 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/kubapolanowski.pl\\\/index.php\\\/2026\\\/03\\\/08\\\/babia-gora-historia-turystycznej-wojny-na-pedzle\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/kubapolanowski.pl\\\/index.php\\\/2026\\\/03\\\/08\\\/babia-gora-historia-turystycznej-wojny-na-pedzle\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"admin\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/kubapolanowski.pl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/933eb0d1bca504c96edaa9e980ea1b20\"},\"headline\":\"Babia G\u00f3ra – historia turystycznej „wojny na p\u0119dzle”\",\"datePublished\":\"2026-03-08T01:48:01+00:00\",\"dateModified\":\"2026-04-05T17:24:14+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/kubapolanowski.pl\\\/index.php\\\/2026\\\/03\\\/08\\\/babia-gora-historia-turystycznej-wojny-na-pedzle\\\/\"},\"wordCount\":1966,\"commentCount\":0,\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/kubapolanowski.pl\\\/index.php\\\/2026\\\/03\\\/08\\\/babia-gora-historia-turystycznej-wojny-na-pedzle\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/kubapolanowski.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/03\\\/3_1_0_14_3720_160135.jpg\",\"keywords\":[\"Babia G\u00f3ra\",\"Beskid \u017bywiecki\",\"Beskidy\",\"G\u0142\u00f3wny Szlak Beskidzki\",\"Wojna na p\u0119dzle\"],\"articleSection\":{\"1\":\"Historia turystyki\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/kubapolanowski.pl\\\/index.php\\\/2026\\\/03\\\/08\\\/babia-gora-historia-turystycznej-wojny-na-pedzle\\\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/kubapolanowski.pl\\\/index.php\\\/2026\\\/03\\\/08\\\/babia-gora-historia-turystycznej-wojny-na-pedzle\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/kubapolanowski.pl\\\/index.php\\\/2026\\\/03\\\/08\\\/babia-gora-historia-turystycznej-wojny-na-pedzle\\\/\",\"name\":\"Babia G\u00f3ra - historia turystycznej \\\"wojny na p\u0119dzle\\\" - Kuba Polanowski\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/kubapolanowski.pl\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/kubapolanowski.pl\\\/index.php\\\/2026\\\/03\\\/08\\\/babia-gora-historia-turystycznej-wojny-na-pedzle\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/kubapolanowski.pl\\\/index.php\\\/2026\\\/03\\\/08\\\/babia-gora-historia-turystycznej-wojny-na-pedzle\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/kubapolanowski.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/03\\\/3_1_0_14_3720_160135.jpg\",\"datePublished\":\"2026-03-08T01:48:01+00:00\",\"dateModified\":\"2026-04-05T17:24:14+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/kubapolanowski.pl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/933eb0d1bca504c96edaa9e980ea1b20\"},\"description\":\"Babia G\u00f3ra - historia jedynej na \u015bwiecie turystycznej \\\"wojny na p\u0119dzle\\\", kiedy Towarzystwo Tatrza\u0144skie walczy\u0142o z niemieckim Beskidenverein.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/kubapolanowski.pl\\\/index.php\\\/2026\\\/03\\\/08\\\/babia-gora-historia-turystycznej-wojny-na-pedzle\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/kubapolanowski.pl\\\/index.php\\\/2026\\\/03\\\/08\\\/babia-gora-historia-turystycznej-wojny-na-pedzle\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/kubapolanowski.pl\\\/index.php\\\/2026\\\/03\\\/08\\\/babia-gora-historia-turystycznej-wojny-na-pedzle\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/kubapolanowski.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/03\\\/3_1_0_14_3720_160135.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/kubapolanowski.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/03\\\/3_1_0_14_3720_160135.jpg\",\"width\":1773,\"height\":1200,\"caption\":\"Schronisko turystyczne na Babiej G\u00f3rze\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/kubapolanowski.pl\\\/index.php\\\/2026\\\/03\\\/08\\\/babia-gora-historia-turystycznej-wojny-na-pedzle\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\\\/\\\/kubapolanowski.pl\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Babia G\u00f3ra – historia turystycznej „wojny na p\u0119dzle”\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/kubapolanowski.pl\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/kubapolanowski.pl\\\/\",\"name\":\"Kuba Polanowski\",\"description\":\"I\u015b\u0107, zawsze i\u015b\u0107 jak najd\u0142u\u017cej. Za plecami mie\u0107 nadci\u0105gaj\u0105c\u0105 noc\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/kubapolanowski.pl\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/kubapolanowski.pl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/933eb0d1bca504c96edaa9e980ea1b20\",\"name\":\"admin\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/00e286bc96c66f5c123e768056aea07fc5fa239b190f70a04e8462c6b39b06fd?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/00e286bc96c66f5c123e768056aea07fc5fa239b190f70a04e8462c6b39b06fd?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/00e286bc96c66f5c123e768056aea07fc5fa239b190f70a04e8462c6b39b06fd?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"admin\"},\"sameAs\":[\"http:\\\/\\\/kubapolanowski.pl\"],\"url\":\"https:\\\/\\\/kubapolanowski.pl\\\/index.php\\\/author\\\/admin\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Babia G\u00f3ra - historia turystycznej \"wojny na p\u0119dzle\" - Kuba Polanowski","description":"Babia G\u00f3ra - historia jedynej na \u015bwiecie turystycznej \"wojny na p\u0119dzle\", kiedy Towarzystwo Tatrza\u0144skie walczy\u0142o z niemieckim Beskidenverein.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/kubapolanowski.pl\/index.php\/2026\/03\/08\/babia-gora-historia-turystycznej-wojny-na-pedzle\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Babia G\u00f3ra - historia turystycznej \"wojny na p\u0119dzle\" - Kuba Polanowski","og_description":"Babia G\u00f3ra - historia jedynej na \u015bwiecie turystycznej \"wojny na p\u0119dzle\", kiedy Towarzystwo Tatrza\u0144skie walczy\u0142o z niemieckim Beskidenverein.","og_url":"https:\/\/kubapolanowski.pl\/index.php\/2026\/03\/08\/babia-gora-historia-turystycznej-wojny-na-pedzle\/","og_site_name":"Kuba Polanowski","article_published_time":"2026-03-08T01:48:01+00:00","article_modified_time":"2026-04-05T17:24:14+00:00","og_image":[{"width":1773,"height":1200,"url":"https:\/\/kubapolanowski.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/3_1_0_14_3720_160135.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"admin","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"admin","Szacowany czas czytania":"12 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/kubapolanowski.pl\/index.php\/2026\/03\/08\/babia-gora-historia-turystycznej-wojny-na-pedzle\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/kubapolanowski.pl\/index.php\/2026\/03\/08\/babia-gora-historia-turystycznej-wojny-na-pedzle\/"},"author":{"name":"admin","@id":"https:\/\/kubapolanowski.pl\/#\/schema\/person\/933eb0d1bca504c96edaa9e980ea1b20"},"headline":"Babia G\u00f3ra – historia turystycznej „wojny na p\u0119dzle”","datePublished":"2026-03-08T01:48:01+00:00","dateModified":"2026-04-05T17:24:14+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/kubapolanowski.pl\/index.php\/2026\/03\/08\/babia-gora-historia-turystycznej-wojny-na-pedzle\/"},"wordCount":1966,"commentCount":0,"image":{"@id":"https:\/\/kubapolanowski.pl\/index.php\/2026\/03\/08\/babia-gora-historia-turystycznej-wojny-na-pedzle\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/kubapolanowski.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/3_1_0_14_3720_160135.jpg","keywords":["Babia G\u00f3ra","Beskid \u017bywiecki","Beskidy","G\u0142\u00f3wny Szlak Beskidzki","Wojna na p\u0119dzle"],"articleSection":{"1":"Historia turystyki"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/kubapolanowski.pl\/index.php\/2026\/03\/08\/babia-gora-historia-turystycznej-wojny-na-pedzle\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/kubapolanowski.pl\/index.php\/2026\/03\/08\/babia-gora-historia-turystycznej-wojny-na-pedzle\/","url":"https:\/\/kubapolanowski.pl\/index.php\/2026\/03\/08\/babia-gora-historia-turystycznej-wojny-na-pedzle\/","name":"Babia G\u00f3ra - historia turystycznej \"wojny na p\u0119dzle\" - Kuba Polanowski","isPartOf":{"@id":"https:\/\/kubapolanowski.pl\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/kubapolanowski.pl\/index.php\/2026\/03\/08\/babia-gora-historia-turystycznej-wojny-na-pedzle\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/kubapolanowski.pl\/index.php\/2026\/03\/08\/babia-gora-historia-turystycznej-wojny-na-pedzle\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/kubapolanowski.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/3_1_0_14_3720_160135.jpg","datePublished":"2026-03-08T01:48:01+00:00","dateModified":"2026-04-05T17:24:14+00:00","author":{"@id":"https:\/\/kubapolanowski.pl\/#\/schema\/person\/933eb0d1bca504c96edaa9e980ea1b20"},"description":"Babia G\u00f3ra - historia jedynej na \u015bwiecie turystycznej \"wojny na p\u0119dzle\", kiedy Towarzystwo Tatrza\u0144skie walczy\u0142o z niemieckim Beskidenverein.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/kubapolanowski.pl\/index.php\/2026\/03\/08\/babia-gora-historia-turystycznej-wojny-na-pedzle\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/kubapolanowski.pl\/index.php\/2026\/03\/08\/babia-gora-historia-turystycznej-wojny-na-pedzle\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/kubapolanowski.pl\/index.php\/2026\/03\/08\/babia-gora-historia-turystycznej-wojny-na-pedzle\/#primaryimage","url":"https:\/\/kubapolanowski.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/3_1_0_14_3720_160135.jpg","contentUrl":"https:\/\/kubapolanowski.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/3_1_0_14_3720_160135.jpg","width":1773,"height":1200,"caption":"Schronisko turystyczne na Babiej G\u00f3rze"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/kubapolanowski.pl\/index.php\/2026\/03\/08\/babia-gora-historia-turystycznej-wojny-na-pedzle\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/kubapolanowski.pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Babia G\u00f3ra – historia turystycznej „wojny na p\u0119dzle”"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/kubapolanowski.pl\/#website","url":"https:\/\/kubapolanowski.pl\/","name":"Kuba Polanowski","description":"I\u015b\u0107, zawsze i\u015b\u0107 jak najd\u0142u\u017cej. Za plecami mie\u0107 nadci\u0105gaj\u0105c\u0105 noc","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/kubapolanowski.pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/kubapolanowski.pl\/#\/schema\/person\/933eb0d1bca504c96edaa9e980ea1b20","name":"admin","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/00e286bc96c66f5c123e768056aea07fc5fa239b190f70a04e8462c6b39b06fd?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/00e286bc96c66f5c123e768056aea07fc5fa239b190f70a04e8462c6b39b06fd?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/00e286bc96c66f5c123e768056aea07fc5fa239b190f70a04e8462c6b39b06fd?s=96&d=mm&r=g","caption":"admin"},"sameAs":["http:\/\/kubapolanowski.pl"],"url":"https:\/\/kubapolanowski.pl\/index.php\/author\/admin\/"}]}},"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/kubapolanowski.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/3_1_0_14_3720_160135.jpg","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kubapolanowski.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1010","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kubapolanowski.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kubapolanowski.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kubapolanowski.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kubapolanowski.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1010"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/kubapolanowski.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1010\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kubapolanowski.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1020"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kubapolanowski.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1010"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kubapolanowski.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1010"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kubapolanowski.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1010"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}